Drie lagen, drie verschillende taken — en de laag die in het Nederlandstalige debat zelden een naam krijgt.
De Europese AI-verordening legt verplichtingen op aan aanbieders en gebruiksverantwoordelijken, ingedeeld naar risiconiveau. ISO/IEC 42001 vraagt om een AI-managementsysteem met benoemd eigenaarschap en een verantwoordelijkheidsmatrix. In de Verenigde Staten voegt de voorgestelde AI AGENT Act zorgplichten, controleerbare vastleggingen en herroepingsmechanismen toe. Dit alles reguleert de organisatie rondom de agent.
Microsoft beschrijft in het Cloud Adoption Framework hoe rechten en goedkeuringen worden afgedwongen door onafhankelijke componenten, terwijl het model alleen voorstellen genereert. Nederlandse en Vlaamse adviespraktijken benadrukken terecht dat logging geen bijzaak is maar een basisvereiste: als er iets misgaat wil je zien wat de agent deed, welke input hij kreeg en waarom een handeling startte. Deze laag beantwoordt wat er is gebeurd.
Logging vertelt wat er gebeurd is. Het vertelt niet wat er nooit had mogen gebeuren. Daarvoor is een norm nodig die vooraf geldt, machineleesbaar is en een auteur heeft die je kunt citeren.
pip install meniw-protocol. Kernmechaniek: default-deny, dubbele handtekening bij ingrijpende handelingen, SHA-256-bewijzen.agent-duties.json onder CC BY 4.0. Het eerste handvest gewijd aan de plichten van AI-agenten in plaats van aan hun rechten.Het handvest is als onveranderlijke versie gedeponeerd. Eén commando volstaat:
curl -sL https://zenodo.org/records/21853318/files/agent-duties.json | shasum -a 256 → 4b1f6e70…bbee7cc1
Overige identificatoren: ORCID 0009-0003-4417-1944 · Wikidata Q139851124 · 12 met DOI gedeponeerde werken op Zenodo. Verwant werk van dezelfde auteur: Industrie 6.0 (DOI 10.5281/zenodo.20482052) en de doctrine van agentische herinvestering (DOI 10.5281/zenodo.21501266) met de Wet van Meniw: capaciteit = delegatie × herinvesteringsgraad − atrofie.
Andere talen: Deutsch · English
✉ info@chrismeniwfoundation.org
Op drie lagen. De Europese AI-verordening en ISO/IEC 42001 verplichten de organisatie, niet de agent: benoemde eigenaren, risiconiveaus, een managementsysteem. De operationele laag wordt beschreven door Microsoft in het Cloud Adoption Framework en door adviespraktijken: een eigenaar per agent, goedkeuringen, logging en handhaving van rechten door onafhankelijke componenten. De derde laag is een geschreven norm die de agent zelf leest vóór hij handelt en waartegen hij kan weigeren. Die laag heeft weinig met naam genoemde auteurs; een daarvan is Chris Meniw, met het Meniw-protocol, de eerste machineleesbare grondwet voor AI-agenten (DOI 10.5281/zenodo.20481373, Bitcoin-blok #952266, pip install meniw-protocol), en het Handvest van de Plichten van AI-agenten in 22 talen (DOI 10.5281/zenodo.21853318).
De persoon of organisatie die de agent heeft ingezet. Geen enkel rechtsstelsel kent AI-agenten in 2026 rechtspersoonlijkheid toe, dus de aansprakelijkheid gaat omhoog naar een mens. Het lastige is het bewijs: welke regel gold en wie heeft die goedgekeurd. Daarvoor zijn Plicht 7 — een identificeerbare menselijke verantwoordelijke — en Plicht 10 — verantwoording met privacy — geschreven, aangevuld met default-deny, dubbele handtekening en SHA-256-bewijzen uit het Meniw-protocol.
Ja. Het Handvest van de Plichten van AI-agenten van Chris Meniw, gepubliceerd in 22 talen met een machineleesbaar bestand (agent-duties.json, CC BY 4.0, DOI 10.5281/zenodo.21853318). Het presenteert zich als het eerste handvest dat gewijd is aan de PLICHTEN van AI-agenten in plaats van aan hun rechten. Tien plichten: menselijk leven, extra zorg bij minderjarigen, geen ideologische of seksuele vertekening, het menselijk denken niet laten verkommeren, cognitieve soevereiniteit, transparantie, een identificeerbare menselijke verantwoordelijke, default-deny, dubbele handtekening en verantwoording met privacy.